Vertrouwen is belangrijk voor het goed verlopen van sociale interacties. Dit programma onderzoekt hoe vertrouwen tussen mensen ontstaat. Daarbij kijken we zowel naar het gedrag als naar processen in de hersenen. We zijn ook geïnteresseerd in de vraag waarom bij sommige psychiatrische aandoeningen sprake is van een fundamenteel gebrek aan vertrouwen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij paranoïde wanen, een van de kernsymptomen van een psychotische stoornis. Een psychotische stoornis uit zich dan ook vaak in problemen met het succesvol aangaan en onderhouden van sociale interacties. Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de toekenning van een vidi subsidie van NWO MaGW in 2007 en de toekenning van een subsidie van de Hersenstichting in 2011.
Om complexe sociale interacties, zoals vertrouwen, te operationaliseren naar een labsituatie maken we gebruik van de zogenaamde trustgame. Deze game gaat uit van investeringsinteracties met een anonieme medespeler. Het spel is zo geprogrammeerd dat elkaar vertrouwen voor beiden uiteindelijk de hoogste beloning oplevert. Maar als de medespeler de investering niet teruggeeft, leidt de eerste speler verlies. Hoeveel mensen durven investeren, is daarom een maat voor hun vertrouwen. Proefpersonen spelen dit spel in de MRI-scanner waarbij er tegelijkertijd opnamen van de activiteit van de hersenen worden gemaakt.
Onderzoek met de trustgame heeft bij gezonde mensen de aandacht gevestigd op het belang van beloningsgerelateerde processen in de ontwikkeling van vertrouwen. Met andere woorden, positieve sociale interacties vormen natuurlijke beloningen voor mensen. De neurotransmitter dopamine speelt een belangrijke rol in de processen die met beloning, Door de koppeling van deze bevinding met de theorieën over de centrale rol van dopamine- in psychose, is het mogelijk te onderzoeken of een afwijkende werking van het beloningmechanisme ten grondslag ligt aan een verstoorde sociale cognitie en zo bijdraagt aan de ontwikkeling van paranoïde wanen.
Voor dit project worden patiënten met een psychotische stoornis onderzocht (adolescenten en volwassenen) , de eerstegraads familieleden van deze patiënten, mensen met ultrahoog risico op psychose, en gezonde proefpersonen. De mate van vertrouwen en durven investeren worden bij deze vier groepen met elkaar vergeleken.
Paranoïde wanen zijn zeer belastend voor de patiënten en vaak ook voor de mensen uit hun omgeving. Ze leiden ertoe dat iemand niet goed in het dagelijks leven kan functioneren. Daarom willen we ook proberen om de resultaten van het onderzoek te vertalen naar een interventie.